बन्चरे डाँडा फेरि एक पल्ट तातिएको छ । बारम्बार यो गरिदिउँला, त्यो गरी दिउँला भनी आश्वासन दिने गरेको काठमाडौं महानगरपालिका लगायत सरकारी निकायले भनेको आश्वासन पूरा गर्न नसकेकाले फेरि नुवाकोटका जनता रनभुल्लमा परेका हुन् । यो समयमा काठमाडौंमा फेरि फोहर उठ्न छोडेको छ । त्यहाँ रहेको साना तिना समस्याहरु समाधान गर्न सकेको भए स्थानीय जनता त्यसरी आक्रोशित भएर सडकमा उत्रने थिएन । सडकमा जति मानिसहरु उभिरहेको देखिन्थ्यो, त्यो भन्दा तेब्बरको हाराहारीमा प्रहरी तैनाथ गरेर काठमाडौं महानगरपालिकाले फोहर फाल्ने काम गरिरहेको छ । यसबाट बन्चरे डाँडा दिनदिनै तनावग्रष्ट हुन पुगेको हो । सिसडोलमा ठाउँ भरेपछि बन्चरे डाँडालाई सरकारले उपत्यकाको फोहर फाल्ने डम्पिंग साइटको रुपमा प्रयोग गर्दै आएको थियो । सुरुमा त केही पनि नभनिकन स्थानीयले आफूहरुको लागि बाटो घाटो र रोजगार बन्दोबस्त गरी दिएको खण्डमा सो स्थानमा फोहर फाल्न दिने भनेकै थियो । तर पछि त्यहाँ फोहर फालेपछि भएको दुर्घन्धले बसी नसक्नु भएपनि सो स्थानका जनताले आफूहरुलाई अन्यत्र सार्नेदेखि निकै धेरै माग बढाएका हुन् । यो एक किसानहरुको मुआब्जा जस्तै गरी बल्झेको समस्या हो ।
राजनीति गर्नेहरुले जहिले पनि फोहर मै राजनीति गर्ने गरेका छन् । कुनै बखत स्थानीय विकास मन्त्री हुँदा कृष्णगोपाल श्रेष्ठले काठमाडौंको फोहर उठ्न नदिएर आच्छु आच्छु पारेको थियो । त्यसैगरी भक्तपुरमा पनि २०४२ सालतिर सफाई मजदुरहरुलाई उचालेर त्यसरी नै राजनीति गरेको थियो । स्थानीय द्योलाहरुलाई उचालेर त्यो बेला भक्तपुर नगर पंचायत बोर्डमा जितेका जनप्रतिनिधिहरुलाई असफल बनाउनको लागि द्योला भनेर हेला होचा गरिएको र तल्लो वर्गको रुपमा समाजले राखेको त्यो जातलाई आफूहरुलाई अब उप्रान्त द्योलाजी भन्नु पर्ने, तलब दोब्बर गर्नु पर्ने लगायत पूरा गर्न नसकिने खालका निकै माग अगाडि सारि धर्ना र हडताल गरी काम ठप्प पारेको थियो । त्यो बेला नेपाल मजदुर किसान संगठनको भरखर भरखर प्रभाव जम्न थालेको बखत त्यो काम भएको थियो । त्यसको बिकल्पमा भक्तपुर नगर भरका किसान ज्यामिहरुलाई संगठित पारेर नगर पंचायत वोर्डले त्यो सफाई मजदुरहरुले गरेको हडताललाई बेवास्ता गरी टोल टोलका किसानहरुलाई सफाई मजदुरमा भर्ना गरिदियो ।
सफाई भन्ने काम नराम्रो होइन भनेर तत्कालीन प्रधानपंच ज्ञानबहादुर न्याइच्याई आफै च्वाफि लिएर फोहर बधार्न थाले । त्यसको साथै नगर पंचायत वोर्डमा जितेर आएका सबै १७ वडाका जनप्रतिनिधिहरु र साधारण जनताले पनि बजार एरिया सफाई अभियानमा जुटे । भूकम्पमा पनि त्यसरी नै किसान कार्यकर्ताहरुले फोहर सबै एक ठाउँमा थुपार्नेदेखि लिएर सबै सफाई कार्यक्रम अभियानको रुपमा चलाए । र त भक्तपुर हाल एशिया महादेशकै राम्रो र सुन्दर नगर कायम भएको छ । २०५४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा प्रमुखको रुपमा जितेका हालका नेपाल मजदुर किसान पार्टीका सचिव सांसद प्रेम सुवालले त्यो बेला मेयर भएर दक्षिण एशियामै उत्कृष्ट सफाई गरेको र सांस्कृतिक संरक्षण गरेको शहरको रुपमा पुरस्कार समेत थापेका थिए । यसको श्रय भने २०४२ सालमा गरेको सफाई अभियानदेखि स्थानीय किसान कार्यकर्ताहरु आफै च्वाफि लिएर सडक बधार्न तयार पारेका सफाई अभियानलाई जाने गर्दछ ।
मानिसहरुलाई बुझाउन त्यति सजिलो हुन्न । कठीन काम भनेकै सबै जनताहरुलाई बुझाउनु हो । नेपाल मजदुर किसान संगठनका नेता कार्यकर्ता सबै मिलेर २०४२ सालतिर नै त्यसरी सफाई काम न्यून स्तरको काम होइन सफाई उच्च स्तरको काम हो भनेर प्रचार गरियो । नाटक, नृत्य देखाइयो । फिल्म पनि बनाइयो । झोकमनीम्ह भन्ने प्रसिद्ध नेपालभाषाका साहित्यकार रामशेखर नकर्मिले लेख्नु भएको नगरपालिकाले बनाएको फिल्म सरसफाई संग सम्वन्धित फिल्म थियो ।
यसरी जनताको चेतना स्तर उठाउनको लागि जनतालाई शिक्षित बनाएर एकता गर्नको लागि त्यो बेला नेपाल मजदुर किसान संगठनले गरेको योगदानलाई कम आंकलन गर्न सकिन्न । त्यसैले त त्यो बेलाको योगदान र अभियानको फलस्वरुप अहिले नगर एशियाको नमूना सफा भएको शहरको रुपमा कायम छ । त्यति मात्रै होइन देश र विदेशमा पनि सफा हराभरा भक्तपुर भनेर चिनिने गरेका छ । शनिबार असार श्रावण भएपनि घाम अलि ढल्किसकेपछिको दरवार क्षेत्र बस्न समेत ठाउँ नपाउने गरी हुल भीड हुने गरेको छ । आन्तरिक पर्यटनले निकै धेरै उन्नति गरेको छ । अझ यसो भनौं भक्तपुर नगरपालिकाले अहिले गरिरहेको सफाई र सांस्कृतिक संरक्षणको काम स्वदेश र विदेशमा पनि कतै भेटिन्न । त्यति राम्रो सफाई र सांस्कृतिक सम्पदा जोगिएको विश्वभर वा संसारको कुनै पनि कुना काप्चामा देखिन पाइन्न । त्यसैले त यो समयमा मानिसहरु के छ त भक्तपुरमा भनेर नियालेर हेर्नकै लागि पनि भक्तपुर आउँछन् ।
सफाई अभियान सञ्चालन गर्ने क्रममा भक्तपुरले गरेको त्यो बेलाको सफलतालाई ध्यान दिने हो भने अहिले पनि यसको वणर्न गर्नु पर्ने हुन्छ । सफाई मजदुर भएर एक ज्यापु काम गर्न थालेकाले उनका श्रीमतीलाई माइतीमा भाईटिका गर्न जाँदा पोडेका स्वास्नी भइस् भनेर सामाजिक बहिस्कार गरी माइतीमा छिर्न नदिएपछि भाईटिका गर्न गएको दिदीले भाई पूजा गर्न ल्याएको सामग्री जम्मै घर बाहिरको कुमार पिखालखुमा चढाएर रुंदै फर्कनु परेको इतिहास छ । वडाध्यक्षहरु आफै पनि संगै गएर सफाई गर्न जाने क्रममा कपाली, कुसुलेहरुलाई दिने गरी मृतकको नाममा दिन भनी राखिएको भाग बोकेर बाहिर निस्केका स्थानीयलाई तपाईंहरुले त्यो भोज हामीलाई दिनु हुन्छ भने हामी थप्छौं भनेर वडा अध्यक्षले भन्नुपर्ने स्थिति आएको पनि त्यो बेलाको घटना छ । यति मात्रै होइन कि सफाई काम गरेपछि उनीहरुको परिवार कसैलाई धारामा पानी पनि लिन नदिने गरेको समेत घटनाहरु साछि छन् । यस्तो समाज र उच्च वर्ग भनाउन लालायितहरुबाट अनेकौं हण्डर सहेर पनि आजसम्म सफाई मजदुरहरुले आफ्नो कर्तब्य भने राम्ररी पूरा गरिरहेका छन् । यसरी राजनीति गर्नु पनि फोहर मै गर्ने नराम्रो गरेको बखत भक्तपुरमा किसानहरुले रोजीरोटीको लागि संघर्ष र तिरस्कार दुबै सामना गरे । अहिले बन्चरे डाँडामा फोहर फाल्न नदिने र दिने पक्षमा भएको घम्साघम्सीले पनि हिजोको भक्तपुर नगरको इतिहासलाई एक पल्ट बिउत्याई दिएको छ । हिजोको नराम्रो चीज आज पाच्य र राम्रो भएको छ ।