काठमाडौं, ३ माघ २०८२ः
स्वस्थ र सक्रिय जीवनशैलीका लागि प्रोटिन अत्यावश्यक पोषक तत्त्व हो। मांसपेशी निर्माण, शरीरको वृद्धि, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता मजबुत बनाउन तथा ऊर्जा सन्तुलन कायम राख्न प्रोटिनको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ। यही सन्दर्भमा पोल्ट्री क्षेत्रबाट उत्पादन हुने अण्डा र कुखुराको मासु नेपाली उपभोक्ताका लागि सस्तो, सहज र गुणस्तरीय प्रोटिन स्रोतका रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन्।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार सामान्य वयस्क व्यक्तिलाई प्रति केजी तौल ०.८ ग्राम प्रोटिन प्रतिदिन आवश्यक पर्छ। उदाहरणका लागि, ६० केजी तौल भएको व्यक्तिका लागि दैनिक करिब ४८ ग्राम प्रोटिन पर्याप्त मानिन्छ। यो मात्रा २–३ वटा अण्डा र सामान्य परिमाणको कुखुराको मासुबाट सहजै प्राप्त गर्न सकिने विज्ञहरू बताउँछन्।
पोषणविद्हरूका अनुसार अण्डा ‘complete protein’ हो, जसमा शरीरलाई आवश्यक पर्ने सबै एमिनो एसिड पाइन्छ। एक वटा अण्डामा करिब ६ ग्राम प्रोटिन हुने भएकाले विद्यार्थी, वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला तथा बिरामी अवस्थाका व्यक्तिका लागि अण्डा उपयुक्त आहार मानिन्छ।
त्यसैगरी, शारीरिक श्रम गर्ने, खेलकुदमा संलग्न वा नियमित जिम जाने व्यक्तिका लागि प्रति केजी तौल १.० देखि २.२ ग्रामसम्म प्रोटिन आवश्यक पर्ने बताइन्छ। यस्तो अवस्थामा कुखुराको मासु (१०० ग्राममा करिब २७ ग्राम प्रोटिन) प्रभावकारी र सुरक्षित विकल्प हुने विज्ञहरूको भनाइ छ।
पोल्ट्रीबाट पाइने प्रोटिन (संक्षेपमा)
१ वटा अण्डा ≈ ६ ग्राम प्रोटिन
कुखुराको मासु (१०० ग्राम) ≈ २७ ग्राम प्रोटिन
दूध/दही ≈ ८–१० ग्राम प्रोटिन (प्रति कप)
पोल्ट्री क्षेत्रले पोषण आपूर्तिमात्र नभई किसानको आय वृद्धि, रोजगारी सिर्जना र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा समेत महत्वपूर्ण योगदान दिँदै आएको छ। देशभित्र उत्पादित अण्डा र कुखुराको मासुको प्रयोग बढेमा कुपोषण न्यूनीकरणसँगै आयात प्रतिस्थापनमा समेत सहयोग पुग्ने सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
स्वास्थ्य सन्देश
प्रोटिन शरीरका लागि आवश्यक भए पनि अत्यधिक सेवन हानिकारक हुन सक्छ। विशेष गरी मिर्गौला समस्या भएका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार मात्र प्रोटिन सेवन गर्नुपर्ने स्वास्थ्य विज्ञहरूको सुझाव छ।
( यो सामग्री नौलोआयाम डटकमका लागि स्वास्थ्यसम्बन्धी सन्दर्भ सामग्रीका आधारमा तयार गरिएको हो। )